Hogesnelheidslijn Baskische Y in aanbouw te midden van grote vertragingen

De Baskische Y (Y vasca) is een circa 175 km lange hogesnelheidslijn die de drie Baskische hoofdsteden Bilbao, Vitoria-Gasteiz en San Sebastián verbindt en richting Frankrijk loopt via Irún en richting Burgos/Madrid via een nieuwe lijn; zij maakt deel uit van de Atlantische Corridor van TEN-T. De bouw kampt al jaren met aanzienlijke vertragingen — de oorspronkelijke doelstelling van 2023 voor het traject Vitoria–Bilbao is niet gehaald, en per 2026 gaan de werkzaamheden door aan het "knooppunt Bergara" en het traject Beasain, waarbij de opening nu omstreeks 2032 wordt verwacht. De totale investering voor de kernlijn werd in een overeenkomst uit 2006 geraamd op circa EUR 4,18 miljard, aangevuld met een EIB-lening van EUR 1 miljard in 2012; het afzonderlijke nieuwe traject Burgos–Vitoria (circa 94 km) bevindt zich nog in aanbesteding/planning. Update (30 september 2026): Adif AV heeft het derde bouwtraject van de hogesnelheidslijn Burgos–Vitoria gegund, Manzanos–La Puebla de Arganzón (circa 7 km, zeven viaducten, €241,6 miljoen incl. btw); vier van de zeven trajecten (54,8 km) zijn nu in aanbouw, gegund of in aanbesteding. Meer dan €3 miljard is gereserveerd voor de bijna 94 km lange lijn, die Baskenland op het hogesnelheidsnet moet aansluiten. Wat de Baskische Y zelf betreft, zei minister Puente op 6 maart 2026 dat de spoorbaan van de hele Y over minder dan een jaar klaar zou zijn; tussen Biskaje en Álava zijn 15 trajecten voltooid en resten er nog vier (drie ervan bij het knooppunt Bergara), terwijl de werkzaamheden aan spoor, bovenleiding en beveiliging al aan de gang zijn (LOK Report, 30 september 2026 en 12 maart 2026).