Roemenië roept energie-alarm uit vanwege lage waterstand van de Donau

Elektriciteitsopwekking en netstabiliteit: beide reactoren van de kerncentrale Cernavodă (elk 700 MW) zijn stilgelegd bij gebrek aan koelwater (eenheid 1 sinds 28 juli 2026, eenheid 2 sinds 13 augustus 2026). Roemenië mist daardoor circa 20% van zijn elektriciteitsproductie. Alle centrales hebben de opdracht gekregen op maximale capaciteit te draaien, meer dan 400 MW aan extra capaciteit voor hernieuwbare energie en opslag is versneld ter goedkeuring voorgelegd (ongeveer een derde daarvan opslag) en noodleveranties uit een Oekraïense kerncentrale zijn geregeld.

Op 31 juli 2026 heeft de Roemeense regering onder premier Ilie Bolojan een nationale alarmtoestand van 30 dagen in de energiesector uitgeroepen; die periode beslaat feitelijk heel augustus. De aanleiding is een historisch lage Donau: de rivier voert momenteel slechts circa 1.600 m³/s, minder dan de helft van het gebruikelijke niveau voor dit seizoen, en een verdere daling van 100 m³/s wordt mogelijk geacht. Dat bedreigt de koelwatervoorziening van de kerncentrale Cernavodă. De regering heeft 7 miljoen lei uit de staatsbegroting toegewezen voor noodmaatregelen om de stroming bij de splitsing Bala–Donau om te leiden en dringt er bij het publiek op aan tijdens de avonduren vrijwillig elektriciteit te besparen. Update (4 augustus 2026): Na de gecontroleerde explosie bij de rotspartij van Bala steeg het waterpeil in het inlaatbekken van de centrale Cernavodă op de ochtend van 4 augustus 2026 met ongeveer twee centimeter; tegenover een verwachte dagelijkse daling van ongeveer dezelfde omvang is dat een nettoeffect van circa vier centimeter, oftewel net geen twee extra bedrijfsdagen voor eenheid 2. Centraledirecteur Romeo Urjan verwacht dat eenheid 2 zonder verdere maatregelen binnen vijf tot zeven dagen wordt stilgelegd; het geplande tot zinken brengen van schepen bij Bala zou nog twee tot drie dagen kunnen opleveren (bron: Mediafax, Antena 3 CNN). Update (7 augustus 2026): op 7 augustus 2026 heeft het ministerie van Energie een formele vroegtijdige waarschuwing gestuurd aan de Europese Commissie en de bevoegde autoriteiten van de andere lidstaten, met de mededeling dat de hydrologische droogte en de lage waterstand van de Donau de kritieke drempel voor veilige exploitatie van de centrale naderden. Eenheid 1 was al op 28 juli 2026 van het net gehaald; een stillegging van eenheid 2 zou volgens het ministerie circa 10% van de Roemeense elektriciteitsproductie kosten. Het meldde dat er momenteel geen nadelig effect op de interne elektriciteitsmarkt was. De waarschuwing blijft van kracht totdat de afvoer van de Donau weer veilige exploitatie van eenheid 2 toelaat, maar volgens de weersverwachtingen niet eerder dan 15 augustus 2026 (bronnen: Mediafax, Economedia.ro, Capital.ro). Update (13 augustus 2026): Eenheid 2 van de kerncentrale Cernavodă is op 13 augustus 2026 gecontroleerd stilgelegd omdat de waterstand van de Donau de koeling niet langer kon waarborgen. Voor het eerst liggen beide eenheden tegelijkertijd van het net; de centrale levert normaal circa een vijfde van de Roemeense elektriciteitsproductie. Centraledirecteur Romeo Urjan verwacht de komende tien dagen geen herstart. Het tekort moet worden gedekt door windenergie en elektriciteitsimport; als laatste redmiddel zijn beperkingen van het avondverbruik voor industriële afnemers voorzien. Over bijna twee derde van de Donau waren de afvoeren in juli de laagste die in 34 jaar voor een julimaand zijn gemeten. De centrale werd voor het laatst in 2003 wegens droogte stilgelegd (bron: Euronews, 13 augustus 2026). Update (25.09.2026): Volgens staatssecretaris voor Energie Cristian Bușoi is een herstart van de twee eenheden van Cernavodă in september uitgesloten en, nu de afvoer van de Donau nog steeds daalt, realistisch op zijn vroegst rond half oktober 2026; het tekort wordt vooral gedekt door elektriciteitsimport (Economedia/Digi24, 25.09.2026). Update (1 oktober 2026): Een nieuw regeringsbesluit staat Transelectrica toe zijn netveiligheidsmaatregelen voort te zetten, waaronder zo nodig gespreide verbruiksbeperkingen; volgens de motivering biedt de prognose voor de afvoer van de Donau geen betrouwbaar vooruitzicht op een herstart van ook maar één van de twee eenheden van Cernavodă in oktober 2026 (Știripesurse/Mediafax, 1 oktober 2026). Update (27 oktober 2026): minister van Energie Dumitru Chisăliță zei dat één reactor van Cernavodă rond 15 november 2026 opnieuw kan starten als de prognoses voor de afvoer van de Donau uitkomen; beide eenheden blijven stilgelegd (Newsweek România, 27 oktober 2026).