Baskijska linia dużych prędkości Y w budowie wśród poważnych opóźnień

Baskijska Y (Y vasca) to licząca ok. 175 km linia dużych prędkości łącząca trzy baskijskie stolice Bilbao, Vitoria-Gasteiz i San Sebastián, biegnąca w kierunku Francji przez Irún oraz w kierunku Burgos/Madrytu nową linią; jest częścią Korytarza Atlantyckiego TEN-T. Budowa od lat boryka się ze znacznymi opóźnieniami — pierwotny cel na 2023 r. dla odcinka Vitoria–Bilbao nie został dotrzymany, a według stanu na 2026 r. trwają prace przy „węźle Bergara” i odcinku Beasain, przy czym otwarcie spodziewane jest obecnie ok. 2032 r. Całkowitą inwestycję w linię główną oszacowano na ok. 4,18 mld EUR w porozumieniu z 2006 r., uzupełnioną pożyczką EBI w wysokości 1 mld EUR w 2012 r.; odrębny nowy odcinek Burgos–Vitoria (ok. 94 km) jest wciąż w fazie przetargu/planowania. Aktualizacja (30 września 2026 r.): Adif AV przyznał kontrakt na trzeci odcinek budowlany linii dużych prędkości Burgos–Vitoria, Manzanos–La Puebla de Arganzón (ok. 7 km, siedem wiaduktów, 241,6 mln EUR z VAT); cztery z siedmiu odcinków (54,8 km) są obecnie w budowie, mają przyznane kontrakty lub są w przetargu. Na liczącą prawie 94 km linię, która ma włączyć Kraj Basków do sieci dużych prędkości, przeznaczono ponad 3 mld EUR. W odniesieniu do samej Baskijskiej Y ministerstwo (minister Puente) przekazało 6 marca 2026 r., że platforma kolejowa całej Y zostanie ukończona w mniej niż rok; między Vizcayą a Álavą ukończono 15 odcinków, a cztery (trzy z nich w węźle Bergara) pozostają do wykonania, natomiast prace przy torach, sieci trakcyjnej i systemach zabezpieczeń już trwają (LOK Report, 30 września 2026 r. i 12 marca 2026 r.).